روستای نوده فاراب:
روستای نوده از توابع دهستان کلیشم در نیمه شرقی شهرستان رودبار در بخش عمارلو، 45 کیلومتری جهت شرقی جیرنده، در طول جغرافیایی 36 درجه و 38 دقیقه و عرض 50 درجه و 3 دقیقه در ارتفاع 1600 متری از سطح دریای آزاد در جنوب استان گیلان واقع شده است.
جغرافیای انسانی(مردم شناسی):
روستا دارای 60 خانوار و جمعیتی در حدود 240 نفر است. گویش روستا تاتی بوده و پوشاک زنانه محلی شامل مندیل، جلیقه، تومان و پیراهن بلند است.
مراسم آیینی:
علم واچینی، مراسم شبهای قدر، عیدفطر و عیدقربان، تاسوعا و عاشورا و ...
مراسم سنتی:
عروسی، بازیهای بومی و محلی، جشن انار، جشن میششوران، جشن میش دبین، تحویل سال نو و سیزده بدر و ...
باستانشناسی:
روستای تاریخی نوده از نظر معماری با توجه به مصالح به کار رفته (خشت خام، سنگ، چوب، ملاط، کاه گل) با بافت پیچیده و درهم دارای ویژگی و اهمیت خاص خود است. این روستا با داشتن چهار محوطه شاخص فرهنگی، تاریخی، باستانی، مربوط به دورههای پیش از تاریخ و تا دوران تاریخی را شامل میشود.
یک غار استقراری بسیار مهم به نام غار چپلک و دو محوطه گورستانی به نامهای قبرستان کول و سیاه ریز و یک محوطه استقراری تاریخی به نام قبرستان دوبرادران است که از دیدگاه باستانشناسی در منطقه گیلان و عمارلو اهمیت دارد.
محصولات کشاورزی و دامی روستا:
انار، فندق، گردو، خرمالو، انگور، زالزالک، تمشک، سیب قرمز، گلابی، گوجه سبز، گیلاس، آلبالو، انجیر، هلو، سیب گلاب و ...
صنایع دستی:
فرشبافی، نمدمالی، لحاف دوزی،گلدوزی، قلاب دوزی، جاجیوبافی، تنگ بافی، سبدبافی، جوراب بافی و ...
منابع طبیعی:
روستای نوده از نظر ذخایر و صنایع یکی از غنیترین روستاهای شهرستان رودبار میباشد. چشمههای آب معدنی آسیاب رود، سیاه ریز، ییلاق زیبا و آبشار آسیاب رود در شرق روستا که آب شرب و باغات روستا را تا ساحل شاهرود و در منتهای الیه جنوب آن تامین مینماید. از نظر پوشش گیاهی دارای متنوع ترین گونه مختلف گیاهی و درختان صنعتی و غیرصنعتی میباشد .
مسیرهای دسترسی به روستا:
1- رودبار، لوشان، جیرنده، انبوه، نوده به فاصله 115 کیلومتر
2- قزوین به نوده از مسیر سر درود به فاصله 73 کیلومتر
3- رستم آباد، برهسر، خلشکو، کلیشم، انبوه، نوده به فاصله 93 کیلومتر
4- سیاهکل، دیلمان، پیرکوه، جلیسه، کمنی، نوده به فاصله 134 کیلومتر
در زیر گزارش مهدی ساعی، دانشجوی مدیریت جهانگردی دانشگاه علوم و تحقیقات را از این مراسم بخوانید:
نحوه دسترسی به روستای «نوده فاراب» از تهران به شرح زیر است: پس از حرکت از تهران و طی 150 کیلومتر به قزوین میرسیم. داخل قزوین مسیر خود را به سمت دانشگاه بینالمللی قزوین ادامه میدهیم. از کنار دانشگاه پس از طی 38 کیلومتر، جاده آسفالته به جاده خاکی میرسیم و پس از عبور از روستاهای «دستجردی سفلی» به روستای «لات» و با طی مسافت 64 کیلومتری که 38 کیلومتر آن آسفالته و بقیه خاکی است، به روستای نوده فاراب میرسیم.
در طول مسیر علائم راهنمایی و تابلوهای نوشتاری به ندرت مشاهده میشود و باید احتیاط کرد که در دو راهیها به مسیر نرویم. همچنین در طول مسیر هیچگونه پمپ بنزین وجود ندارد و بهتر است که در قزوین باک اتومبیل را پر کنیم.
ما به علت حرکت دیرهنگام، متاسفانه بخشی از مراسم جشن انار را از دست دادیم. ساعت 7 بعدازظهر 2 آبان بود که به روستا رسیدیم و پس از استقبال گرم آقای جلالیفر مسوول خانه جهانگردی گیلان و دبیر ستاد جشنوارهها شام را در مسجد روستا به اتفاق اهالی روستا و سایر گردشگران و گروههای خبری صرف کردیم. تعداد میهمانان حدودا به 200 نفر میرسید و پس از صرف شام، اهالی روستا به صورت داوطلبانه و به رسم میهماننوازی، میهمانان را با هماهنگی آقای جلالیفر در منازل خود اسکان دادند تا در روز بعد برای برگزاری مراسم انارچینی در باغات روستا حضور یابند.
من و دوستم آقای حجازی شب را میهمان خانواده علی امیری جوان خوش برخورد و صمیمی این روستا بودیم. علی در تهران زندگی میکند و آرایشگر است. آقای امیری عنوان کرد که روستا حدودا 70 الی 80 خانوار دارد و جمعیت روستا بالغ بر 240 الی 250 نفر است. روستا دارای مدرسه ابتدایی است و دانشآموزان برای تحصیل در مقطع راهنمایی و دبیرستان باید به مدارس شبانه روزی روستاهای اطراف بروند. این روستا فاقد تلفن ثابت است و حمام عمومی آن نیز چند وقتی است که خراب است و از کمبود امکانات روستا گلهمند بود. درآمد مردم روستا از طریق فروش محصولاتی همچون انار، گردو، گندم، جو است. باغات انار روستا که در فاصله 10 کیلومتری روستا واقع شدهاند، قشلاق روستا نیز محسوب میشوند. در نزدیکی باغات روستا کار پرورش دام هم صورت میگیرد.
علی امیری برای ما توضیح داد که انارچینی هرسال در تاریخ 25 مهر صورت میگیرد ولی امسال به علت برگزاری جشنواره انار، به این تاریخ (دوم و سوم آبانماه) موکول شده است. این جشن در 2 سال گذشته در روستای انبوه که در 10 کیلومتری روستای نوده فاراب واقع شده، برگزار میشده است، اما امسال به صلاحدید مسوولین برگزاری جشنواره در روستای نوده فاراب برگزار شد.
به گفته مادر آقای امیری، در گذشته چیدن انار از درختان به همراه ساز و دهل صورت میگرفته ولی در چند دهه اخیر این مساله کمرنگ شده و در بعضی از سالها اصلا سازی در میان نبوده است.
به گفته آقای جلالیفر، مسوول برگزاری جشنواره، در جشن امسال، ساز و دهل، کشتی محلی، تردستی، همچنین نمایشگاه لباسهای قدیمی و اشیای قدیمی، توسط اهالی روستا برپا شد.
مصاحبه با آقای جلالیفر:
- آقای جلالیلطقا در رابطه با جشنواره امسال توضیح بفرمایید.
این جشنواره سومین سال است که برگزار میشود و در این 3 سال سازمان میراث فرهنگی، علاوه بر برنامههای اهالی روستا، برنامههای فرهنگی جانبی نیز اضافه کرده است که فرهنگ و سنت منطقه را نمایان میکند.
- هدف از اجرای این جشنواره چیست؟
این جشنواره اهداف مختلفی را دنبال میکند، از جمله احیای آداب و سنن بکر منطقه و سنن در دست فراموشی است. به عنوان مثال در این جشنواره بانوان از لباسهای محلی استفاده کردند.
- علت برگزار جشنواره امسال در روستای نوده فاراب چه بود؟
جشن انارچینی را دوسال در روستای انبوه اجرا کردیم، اما از آنجایی که سیاست دولت مبنی بر محرومیت زدایی است، امسال تصمیم بر اجرای این مراسم در این روستا گرفتیم و همچنین میخواهیم با اجرای این جشنواره، کلیه آداب و سنن محصولات منطقه و جاذبههای گردشگری را به نوعی در ویترین خبری و دیدگان بازدیدکنندگان قرار گیرد و همچنین معتقدیم که فرهنگ ناب روستایی در پی آن است که این جشنواره و جشن در سالهای آینده توسط خود روستائیان به صورت خودجوش برگزار شود.
- برگزاری جشنواره چه فایدهای برای روستائیان نوده داشت؟
برگزاری این جشنواره باعث مطرح شدن این منطقه و تقویت زیرساختهای گردشگری شد، همچنین باعث شد که فروش انار به قیمت مناسب صورت گیرد. همچنین باعث تأسیس دهیاری در روستا توسط مسوولین شد.
- در صورت استقبال مردم و گردشگران برای بازدید و اقامت در منطقه، آیا تدبیری اندیشیدهاید؟
در شب اول برگزاری مراسم مردم روستا، مسافر کاشانه (خانههای استیجاری) را به صورت داوطلبانه تجربه کردند و بین مردم مسافر کاشانه تبلیغ شد و اهالی اعلام نمودند که با آموزش منازل خود را برای امکان مسافران آماده خواهند نمود.
- آیا برگزاری این جشنواره باعث افزایش اشتغال منطقه خواهد شد؟
لازم است مثالی ذکر کنم. بنده که 17 سال پیش مدیر پایگاه روستای ماسوله بودم فقط هفتهای یک اتومبیل مسافران را به روستای ماسوله میبرد ولی با معرفی روستای ماسوله به شیوه مشابه همین جشنواره، در حال حاضر بازدیدکنندگان از ماسوله گاهی به حدی میرسد که ترافیک سنگینی به وجود میآید، امیدواریم که این روستا نیز با معرفی خوب به آن نقطه و آمار برسد.
- آیا پس از حضور گردشگران انبوه در روستا برنامهریزی برای حفظ طبیعت و بهداشت روستا شده است یا خیر؟
سازمان فقط یک سیاستگذار است و سازمانها و نهادهای مسوول باید ضمن پذیرش خطمشی سازمان، نسبت به انجام وظایف خود عمل نمایند.
- در پایان اگر صحبت خاصی دارید بفرمایید؟
این مسیر گردشگری باعث میشود بار ترافیکی قزوین - رشت به این منطقه منتقل شود که این مساله باعث آشنایی بیشتر گردشگران با این منطقه خواهد شد. همچنین بنده معتقدم با افتتاح دهیاری که اولین گام موثر در منطقه بود، گرد زشت محرومیت از چهره زیبای منطقه نوده فاراب برداشته خواهد شد و مسلما در آینده نزدیک، گردشگری در این منطقه رونق میگیرد.
درخواستهای اهالی:
اهالی منطقه از کمبود امکانات از جمله تلفن، راه آسفالته، و امکانات رفاهی و آموزشی، به شدت گلهمند بودند و معتقدند با وجود پتانسیل بالای منطقه، تاکنون هیچ گونه حرکت مفیدی برای رفع محرومیت در این منطقه صورت نگرفته است و به غیر از مسوولین سازمان میراث فرهنگی، از سایر مسوولین از جمله استانداری، نماینده مجلس منطقه و سایر ارگانها خواستند که با سفر به منطقه، از نزدیک با محرومیت و کاستیها آشنا شوند و در رفع آنها بکوشند.
